Ngày 12/5, tại Quảng Ngãi, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức Hội nghị sơ kết sản xuất trồng trọt vụ Đông Xuân 2025 - 2026; triển khai kế hoạch vụ Hè Thu, vụ Mùa năm 2026 vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Dự và đồng chủ trì hội nghị có ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng  Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi.

Toàn cảnh Hội nghị sơ kết sản xuất trồng trọt vụ Đông Xuân 2025 - 2026; triển khai kế hoạch vụ Hè Thu, vụ Mùa năm 2026 vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Theo báo cáo tại hội nghị, vụ Đông Xuân 2025 – 2026, toàn vùng đạt kết quả khả quan nhờ thời tiết thuận lợi từ giữa đến cuối vụ, nguồn nước tưới cơ bản đảm bảo và việc chủ động chỉ đạo sản xuất từ Trung ương đến địa phương.

Đối với cây lúa, tổng diện tích gieo cấy toàn vùng đạt khoảng 332,27 nghìn ha, tăng 1,72 nghìn ha so với cùng kỳ; năng suất bình quân ước đạt 69,12 tạ/ha, tăng 1,2 tạ/ha; sản lượng đạt khoảng 2,296 triệu tấn, tăng hơn 51,6 nghìn tấn.

Trong đó, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ đạt sản lượng gần 798 nghìn tấn, còn Tây Nguyên đạt gần 1,5 triệu tấn. Các địa phương tiếp tục mở rộng sử dụng giống chất lượng cao, áp dụng các mô hình canh tác tiên tiến như “1 phải 5 giảm”, IPM/IPHM, SRI và cơ giới hóa đồng bộ.

Các đại biểu về dự hội nghị sơ kết.

Cùng với cây lúa, nhiều loại cây trồng khác cũng ghi nhận kết quả tích cực. Diện tích chuyển đổi cây trồng trên đất lúa toàn vùng đạt gần 5.000ha, chủ yếu sang cây hàng năm, cây ăn quả và cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao hơn. Theo đánh giá của các địa phương, nhiều mô hình chuyển đổi cho hiệu quả kinh tế cao gấp 2 - 3 lần trồng lúa.

Đối với cây ăn quả, sản lượng 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 638,6 nghìn tấn. Trong đó, thanh long đạt hơn 290 nghìn tấn, chuối gần 128 nghìn tấn, chanh leo hơn 81 nghìn tấn. Một số loại cây có sản lượng lớn tập trung tại các tỉnh Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai và Khánh Hòa.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phát biểu chỉ đạo hội nghị.

Bên cạnh kết quả đạt được, ngành trồng trọt cũng đối mặt nhiều khó khăn như giá vật tư nông nghiệp duy trì ở mức cao, giá một số nông sản chưa ổn định, sản xuất còn nhỏ lẻ và tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, theo nhận định của ngành nông nghiệp, hiện tượng ENSO đang chuyển dần sang trạng thái El Nino với xác suất khoảng 80 - 90% trong giai đoạn từ tháng 6 - 8/2026 và có thể mạnh lên vào cuối năm. Điều này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên trong mùa khô 2026 - 2027.

Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh quảng Ngãi khai mạc hội nghị.

Trước tình hình đó, các địa phương được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với nguồn nước; bố trí thời vụ hợp lý; tăng cường chuyển đổi cây trồng trên đất lúa kém hiệu quả; đẩy mạnh sử dụng giống ngắn ngày, chống chịu hạn và tăng cường áp dụng các giải pháp canh tác tiết kiệm nước.

Ngoài ra, ngành nông nghiệp tiếp tục tập trung mở rộng cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; tăng cường sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ; đồng thời triển khai các giải pháp đáp ứng quy định chống phá rừng EUDR của Liên minh châu Âu đối với ngành hàng cà phê và cao su.

Tại hội nghị, bà Lương Kim Ngân, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Khánh Hòa cho biết, việc phân cấp, phân quyền đã giao thêm nhiều thủ tục hành chính chuyên môn cho địa phương như cấp phép sản xuất, nhập khẩu phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và công nhận đơn vị khảo nghiệm, khiến quá trình triển khai còn gặp nhiều khó khăn.

Bà Lương Kim Ngân cho rằng Khánh Hòa có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp hữu cơ nhưng còn thiếu định mức kinh tế - kỹ thuật thống nhất để triển khai đồng bộ. Vì vậy, bà kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành bộ định mức áp dụng trên toàn quốc. Đồng thời, địa phương cũng đề xuất xây dựng phần mềm dự tính, dự báo sâu bệnh mới phù hợp với mô hình tổ chức hành chính hiện nay, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ sản xuất.

Bà Lương Kim Ngân, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Khánh Hòa đề xuất nhiều giải pháp thiết thực trong lĩnh vực trồng trọt của địa phương.

Kết luận hội nghị, Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật  đánh giá vụ Đông Xuân 2025 - 2026 đạt nhiều kết quả tích cực, năng suất lúa toàn vùng ở mức cao, tỷ lệ sử dụng giống xác nhận tiếp tục tăng. Công tác phòng trừ sâu bệnh được triển khai hiệu quả, không để phát sinh dịch hại lớn ảnh hưởng đến sản xuất.

Tuy nhiên, ông Mạnh cũng lưu ý các địa phương cần quan tâm hơn đến những thách thức trong sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, nhất là biến động thị trường và áp lực lên hệ sinh thái đối với cây sầu riêng tại khu vực Tây Nguyên.

Về nhiệm vụ thời gian tới, lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các địa phương chủ động triển khai các quy định liên quan đến EUDR đối với các ngành hàng chủ lực như cà phê, cao su; đồng thời xây dựng phương án ứng phó hạn hán, bám sát khung thời vụ để bảo đảm kế hoạch sản xuất vụ Hè Thu và vụ Mùa năm 2026.

Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng đề nghị các địa phương kiểm soát chặt việc mở rộng diện tích hồ tiêu, cà phê theo phong trào nhằm tránh phát triển nóng và nguy cơ vi phạm các quy định về lâm nghiệp, EUDR. Đồng thời, Cục sẽ tổng hợp, nghiên cứu và có văn bản trả lời các kiến nghị của địa phương sau hội nghị.

Hoàng Trang – phòng Khuyến nông